Hormone tăng trưởng ảnh hưởng thế nào đến chiều cao cuả trẻ?

Hormone tăng trưởng ảnh hưởng rất lớn đến quá trình phát triển chiều cao của trẻ. Vì thế một khi thiếu hụt sẽ khiến trẻ chậm tăng trưởng, thể trạng thấp còi, mặc cảm tự ti, ảnh hưởng nhiều đến cuộc sống và công việc. Để hiểu rõ hơn về hormone tăng trưởng, hãy cùng tìm hiểu quả bài viết sau đây của Caolonkhoemanh nhé!

Hormone tăng trưởng là gì?

Hormone tăng trưởng (GH) là một hormone peptid chuỗi đơn, gồm 191 gốc acid amin. Loại hormone tăng trưởng này cần thiết cho sự tăng trưởng và phát triển bình thường ở trẻ em.

hormone-tang-truong-la-gi-lamsaodecao

Hormone tăng trưởng GH được sản xuất bởi thùy trước tuyến yên (anterior pituitary gland), là một tuyến nhỏ có kích thước chỉ bằng một hạt đậu, nằm ở nền sọ và chịu trách nhiệm sản xuất ra 8 loại hormone. Hormone tăng trưởng GH thường được giải phóng cả ngày, nhưng nhiều nhất là vào ban đêm khi trẻ ngủ sâu giấc. GH giải phóng vào máu từng đợt rồi đi đến cơ quan đích.

Vai trò của hormone tăng trưởng với chiều cao

Hormone tăng trưởng GH không gây tác động ở người lớn, nhưng nó lại đóng một vai trò quan trọng trong việc điều chỉnh mật độ xương, khối lượng cơ và chuyển hóa lipid. Chính vì vậy mà nó có tác dụng thúc đẩy sự phát triển xương một cách phù hợp từ sơ sinh đến tuổi dậy thì.

vai-tro-cua-hormone-tang-truong-caolonkhoemanh

Ở trẻ em hormone tăng trưởng giúp cơ thể điều hòa tốc độ sản sinh năng lượng từ thực phẩm nhờ vào sự chuyển hóa và tổng hợp các chất béo, protein và glucose. Hơn nữa, nó cũng giúp điều hòa sự sản sinh các hồng cầu và làm tăng khối lượng cơ bắp.

Nhờ vào những công dụng này, hormone tăng trưởng cần thiết cho sự tăng trưởng, phát triển bình thường của một đứa trẻ. Khi lượng hormone tăng trưởng GH tiết ra càng nhiều thì cơ hội cao lên của trẻ càng lớn.

Thiếu hụt hormone tăng trưởng gây ra hậu quả gì với chiều cao?

Những đứa trẻ không sản xuất đủ hormone tăng trưởng GH sẽ có những biểu hiện là phát triển chậm hơn và có tầm vóc nhỏ hơn so với tuổi, mật độ xương giảm, khối lượng cơ ít hơn và mức độ lipid thay đổi. Điều này khiến cho trẻ thấp lùn, mãi trong thân hình của một đứa trẻ, khó hòa nhập tập thể.

Bệnh thiếu hụt hormone tăng trưởng có tỷ lệ là 1/1.000, nghĩa là cứ 1.000 trẻ em được sinh ra thì có 1 đứa trẻ mắc bệnh. Việc thiếu hụt hormon tăng trưởng GH thường là do trục trặc tại tuyến yên, cơ quan sản xuất ra loại hoạt chất sinh học này.

Khi tuyến yên có vấn đề, như u tuyến yên hoặc tuyến yên bị chèn ép bởi một u não thì nó mất chức năng sản xuất loại hormon tăng trưởng GH, không thể kích thích cơ thể dài ra và lớn lên. Vì thế trẻ lúc nào cũng thấp bé, nhẹ cân.

dau-hieu-thieu-hut-hormone-tang-truong-caolonkhoemanh

Không chỉ có ảnh hưởng đến chiều cao mà hormone tăng trưởng GH còn chi phối rất nhiều đến sự kích thích to ra và chế tiết hormon sinh dục của các cơ quan sinh sản. Vì vậy, khi bị thiếu hụt hormone tăng trưởng, người bệnh không thấy các biểu hiện giới tính, không có khả năng sinh con.

Một số trường hợp không bị thiếu mà lại thừa hormone tăng trưởng cũng ảnh hưởng rất nhiều đến quá trình phát triển của trẻ. Nếu thừa hormone tăng trưởng GH thì có thể làm cho xương của trẻ em tiếp tục phát triển dài ra vượt quá tuổi dậy thì. Lúc này trẻ sẽ mắc căn bệnh “người khổng lồ”.

Hơn nữa, khi thừa hormone tăng trưởng GH trẻ cũng có nguy cơ gặp phải tình trạng khuôn mặt đày lên, sức khỏe yếu, tuổi dậy thì bị trì hoãn và nhức đầu.

Ở người lớn khi bị thừa hormone tăng trưởng có thể dẫn đến bệnh to cực, dấu hiệu không phải kéo dài xương nhưng làm xương dày lên. Các biểu hiện của bệnh như là da dày lên, đổ mồ hôi, mệt mỏi, nhức đầu, và đau khớp là những triệu chứng có thể khó thấy lúc đầu, bàn tay và bàn chân to, xương mặt lớn, hội chứng ống cổ tay và các cơ quan nội tạng bất thường.

Hơn nữa, dưa thừa hormone tăng trưởng GH cũng có thể gây ra các khối u đường ruột. Nếu không điều trị kịp thời, bệnh to cực và khổng lồ có thể dẫn đến các biến chứng như tiểu đường type 2, tăng nguy cơ bệnh tim mạch, cao huyết áp, viêm khớp và giảm tuổi thọ.

Làm sao để cơ thể sản sinh nhiều hormone tăng trưởng?

Với tuyến yên hoạt động bình thường, để kích thích sản sinh ra nhiều hormone tăng trưởng giúp trẻ tăng chiều cao thì cha mẹ cần phải giúp trẻ xây dựng chế độ dinh dưỡng khoa học, vận động thường, ngủ đủ giấc, có tinh thần vui vẻ… Cụ thể là:

Về chế độ dinh dưỡng

dinh-duong-anh-huong-den-viec-san-sinh-hormone-tang-truong

Để thúc đẩy hệ xương phát triển cũng như kích thích hormone tăng trưởng tiết ra nhiều hơn thì cha mẹ cần đảm bảo chế độ dinh dưỡng của trẻ được cung cấp đủ các thực phẩm giàu những dưỡng chất như canxi, magiê, phospho, vitamin D, vitamin K2…

Hơn nữa, theo các nghiên cứu khoa học gần đây cho thấy phần lớn những trẻ có nồng độ hormone tăng trưởng thấp thường có lượng vitamin D trong cơ thể thấp. Vì thế, bổ sung đúng và đủ hàm lượng vitamin D cho trẻ theo độ tuổi sẽ làm tăng mức hormone tăng trưởng GH tiết ra.

Về giấc ngủ

giac-ngu-tac-dong-den-viec-san-sinh-hormone-tang-truong-caolonkhoemanh

Hormone tăng trưởng GH thì giải phóng trong suốt cả ngày, nhưng với trẻ em thì giải phóng nhiều nhất là vào giấc ngủ đêm, đỉnh điểm là trong khoảng thời gian từ 10h đêm đến 3h sáng. Do đó các chuyên gia khuyên rằng, cha mẹ cần giúp trẻ tập thói quen ngủ sớm trước 10h đêm, hạn chế hoạt động mạnh hoặc ăn quá no trước khi ngủ… để đảm bảo chất lượng giấc ngủ tốt nhất.

Hơn nữa, để giấc ngủ ngon và sâu hơn thì cơ thể trẻ phải được bổ sung đầy đủ hàm lượng vitamin D và Canxi. Nếu thiếu 2 chất này trẻ sẽ hay quấy khóc về đêm, ngủ trằn trọc, giật mình, ngủ không ngon.

Về chế độ vận động

Vận động là yếu tố quyết định rất lớn đến việc tăng tiết hormone tăng trưởng GH. Khi luyện tập ở cường độ cao lượng hormone tăng trưởng có thể tiết ra gấp 4 lần so với bình thường. Những môn thể thao hỗ trợ tốt cho việc tăng tiết hormone tăng trưởng GH như là bơi lội, xà đơn, đạp xe, bóng rổ, bóng chuyền….

Ngoài ra, các bậc phụ huynh cần hạn chế cho trẻ ăn thức ăn nhanh, hay đồ uống ngọt có ga, bởi nếu ăn quá nhiều dầu mỡ và chất ngọt có thể làm tăng lượng đường trong máu, dẫn đến việc tăng insulin có thể làm giảm hoạt động tiết ra GH.

Cách bổ sung hormone tăng trưởng cho cơ thể

Khi tuyến yên gặp trục trặc thì cần phải giải quyết sớm thì mới có thể sản sinh nhiều hormone tăng trưởng hơn. Nếu phát hiện có khối u não ở dưới vùng đồi hoặc tuyến yên thì cần phải phẫu thuật cắt u não, trả lại không gian bình thường cho tuyến yên phát triển và giúp cơ thể đủ hormone tăng trưởng GH.

Còn nếu tuyến yên bị hỏng và mất chức năng thì cần kịp thời bổ sung hormone GH từ bên ngoài để kích thích trẻ có thể tiến đến chiều cao cho phép, đủ sức bật lên vươn tới dậy thì.

hormone-tang-truong-caolonkhoemanh

Thông thường, bổ sung hormone tăng trưởng GH từ bên ngoài tốt nhất là trong giai đoạn trẻ từ 3 – 7 tuổi và cần được duy trì liều điều trị cho đến hết tuổi dậy thì. Từ 20 tuổi trở đi, việc phát triển chiều cao đã an bài, dù có tiêm hormon tăng trưởng cũng không cao được nữa.

Các bậc phụ huynh cần lưu ý là hormone tăng trưởng được bổ sung từ bên ngoài là thuốc chứa hormon tăng trưởng, là chế phẩm tổng hợp bằng công nghệ sinh học tái tổ hợp gen người (hGH=human growth hormon). hGH là một protein, khi uống sẽ bị enzym tiêu hóa phân hủy nên phải dùng theo đường tiêm.

Khi dùng bổ sung không đúng chỉ dẫn mà dùng liều cao hoặc kéo dài thì sẽ bị các tác dụng phụ, thậm chí có thể tử vong. Vì vậy, bổ sung hormone tăng trưởng như thế nào cần tuân theo chỉ định của bác sĩ